Samen de riviernatuur verbeteren in de Buitenwaarden Windesheim

BEKIJK HIER HET VOORLOPIG ONTWERP

Buitenwaarden Windesheim ligt aan de oostelijke oever van de IJssel in de gemeente Zwolle, vlak bij het dorp Windesheim en buurtschap Harculo. Het gebied ligt ten zuiden van het terrein waar vroeger de IJsselcentrale stond. 

Het noordelijke deel van Buitenwaarden Windesheim is in agrarisch gebruik. In het midden ligt het terrein van de oude steenfabriek Alteveer. Op dit hoogwatervrije terrein staan woningen. Deze zijn bereikbaar via een toegangsweg die door de uiterwaard loopt: de Fabrieksweg. Langs de winterdijk liggen enkele plassen in een moerassige laagte. Deze zijn heel waardevol voor de natuur. Het zuidelijk deel van Buitenwaarden Windesheim bestaat uit natuurlijke graslanden en plassen met begroeide oevers. Deze plassen zijn ontstaan op de plek van een oude geul die vroeger is uitgegraven voor kleiwinning. De uiterwaard is onderdeel van het Natura-2000 gebied Rijntakken.  

Waarom?  

De ecologische waterkwaliteit van de IJssel is de laatste eeuwen verslechterd door menselijk ingrijpen, voor onder andere veiligheid en scheepsvaart. Plant- en diersoorten verminderden in aantallen of verdwenen, waardoor de biodiversiteit afnam. Daarom onderzoekt Rijkswaterstaat vanuit het programma Kaderrichtlijn Water de mogelijkheden om nieuw leefgebied voor waterplanten en -dieren te creëren. Het doel daarvan is om de ecologische waterkwaliteit van de IJssel te verbeteren. 

Hoe? 

In Buitenwaarden Windesheim leggen we twee meestromende nevengeulen aan. Nevengeulen komen van nature voor langs de IJssel, maar zijn door het aanleggen van dijken en het rechttrekken van rivieren grotendeels verdwenen. Nevengeulen maken het rivierengebied gevarieerder en rijker aan planten en dieren. Het ondiepe, stromende water in deze geulen vormt een geschikt leefgebied voor watergebonden flora en fauna, waaronder zeldzame en beschermde vissoorten als de barbeel en sneep. Licht glooiende oevers met vegetatie zijn geschikt leefgebied voor bijvoorbeeld libellen en rietvogels. Meer steile onbegroeide oevers bieden plek voor karakteristieke vogelsoorten zoals de oeverzwaluw of de ijsvogel. 

In het noorden leggen we een geul aan met een lengte van 900 meter. De geul kruist de instroomopening van de zuidelijke haven van de voormalige energiecentrale Harculo. Het deel van de instroomopening tussen de geul en de IJssel maken we dicht zodat het water door de gehele geul gaat stromen. Op twee plaatsen in de geul en bij de bestaande natuurvriendelijke oever plaatsen we dode bomen in het water (rivierhout). Dode bomen onder water zijn een goede leefomgeving voor waterplanten en –dieren. De bomen leggen we vast met een anker zodat ze zich niet meer kunnen verplaatsen. 

Rondom het hoger gelegen terrein van de oude steenfabriek Alteveer leggen we een geul aan met een lengte van 1 kilometer. Halverwege stroomt de geul via een duiker onder de Fabrieksweg door. De geul stroomt niet door de Zuidelijke plas, de geïsoleerde plassen langs de winterdijk en de Noordelijke Plas zodat de huidige natuurwaarden in deze plassen behouden blijven. Langs de geul leggen we een ophoging aan. Deze zorgt ervoor dat het achterliggende gebied in de toekomst niet vaker overstroomt dan nu.   

In het zuidelijkste deel van Buitenwaarden Windesheim plaatsen we op twee plekken langs de bestaande natuurvriendelijke oever rivierhout in de IJssel. 

Via de knop “Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp” kunt u een versimpelde versie van het ontwerp bekijken. Meer algemene informatie over nevengeulen, natuurvriendelijke oevers en rivierhout vindt u in het blauwe kader ‘maatregelen’.