Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp

Samen de riviernatuur verbeteren in de Olster- en Hengforderwaarden 

De Olster- en Hengforderwaarden bevinden zich ten (zuid)westen van Olst, langs de rechteroever van de IJssel. Het gebied strekt zich ongeveer vier kilometer uit en grenst in het oosten aan de winterdijk, in het noorden aan de Veerweg en in het zuiden aan de oude kleiput nabij de IJssellinie (ter hoogte van het voormalige inlaatwerk). In deze uiterwaarden liggen zowel natuurgebieden als landbouwgrond. Het gehele gebied van de Olster- en Hengforderwaarden maakt deel uit van het Natura 2000-gebied Rijntakken.

Waarom?

De ecologische waterkwaliteit van de IJssel is de laatste eeuwen verslechterd door menselijk ingrijpen. Plant- en diersoorten verminderden in aantallen of verdwenen, waardoor de biodiversiteit afnam. Daarom onderneemt Rijkswaterstaat vanuit het programma Kaderrichtlijn Water maatregelen om de IJssel gezonder te maken en nieuw leefgebied voor waterplanten en -dieren te creëren. Het doel daarvan is om de ecologische waterkwaliteit van de IJssel te verbeteren. Eén van deze maatregelen wordt in de Olster- en Hengforderwaarden uitgevoerd. 

Hoe?

Het voorlopig ontwerp bestaat uit een natuurvriendelijke oever in het noordelijk deel van de uiterwaard (ten zuiden van de Veerweg) en twee geïsoleerde plassen ter hoogte van de Stegemansank.

Via de knop “Bekijk hier het Voorlopig Ontwerp” kunt u een versimpelde versie van het ontwerp bekijken. Meer algemene informatie over natuurvriendelijke oevers vindt u in het blauwe kader “maatregelen”.

Natuurvriendelijke oever

De natuurvriendelijke oever heeft een lengte van 1,3 kilometer. Een natuurvriendelijke oever ziet eruit als een oever waar geen menselijke ingrepen zijn geweest. Het is een oever van zand en/of klei die geleidelijk overgaat van land naar water. Rijkswaterstaat realiseert de natuurvriendelijke oever door de huidige stenen oeverbescherming tot de overeengekomen lage rivierstand (OLR) te verwijderen. De stenen die dieper liggen, blijven liggen. Na het verwijderen van de stenen graven we de oever af zodat deze flauwer wordt (talud van 1 : 7). Op sommige plaatsen liggen er ecologisch waardevolle gebieden dicht bij de oever. Dit zijn een geïsoleerde plas en glanshaverhooiland (beschermde landnatuur). Deze waardevolle natuur gaan we niet ontgraven. Daarom maken we hier een steiler talud (1 : 5). Langs de hele oever blijft de zomerkade behouden.

Door het verwijderen van de stenen worden natuurlijke processen, zoals erosie en aanzanding weer mogelijk. Bij erosie spoelt stromend water grond weg van de oever. Bij aanzanding spoelt grond aan op de oever. De hoeveelheid erosie en aanzanding is afhankelijk van golven, wind en de stroomsnelheid van de IJssel. De natuurvriendelijke oever mag na de aanleg niet te ver afslijten. Om het achterliggend gebied te beschermen is hiervoor een grens bepaald (de erosielimietlijn). Deze grens wordt bereikt bij een talud van 1 : 11 of bij een talud van 1 : 7, afhankelijk van de locatie. Als deze grens wordt bereikt, herstelt Rijkswaterstaat de oever door zand bij te storten.

Door de aanleg van een natuurvriendelijke oever ontstaat ondiep, luw water. Dit is waardevol leefgebied voor veel waterplanten en –dieren. De oevers zijn vooral interessant voor vissoorten die van stroming houden zoals de winde, serpeling, kopvoorn en barbeel. 

Geïsoleerde plassen

Twee laagtes in het zuidelijk deel van de Olster- en Hengforderwaarden, ter hoogte van de Stegemansank, ontgraaft Rijkswaterstaat tot twee geïsoleerde plassen met flauwe, natuurvriendelijke oevers. De bestaande bomen blijven hierbij behouden. De waterdiepte in de plassen wordt maximaal 1,5 meter. De plassen komen niet in verbinding te staan met de IJssel. Ze zijn geschikt leefgebied voor soorten die van stilstaand water houden.

Wat is er de afgelopen periode gebeurd?

We begonnen met de opgave om natuurvriendelijke oevers en een uiterwaardeverlaging in de Olster- en Hengforderwaarden te realiseren. Tijdens het startoverleg met de andere overheden bleek dat in deze uiterwaard ook een ontwikkelopgave voor Natura2000 ligt (landnatuur) en dat hier bestaande ecologische waarden behouden moeten blijven. Om te zorgen dat de ontwikkelingen elkaar niet tegenwerken en om zorgvuldig met de aanwezige natuur om te gaan, is besloten om samen te werken aan de natuurontwikkeling in de uiterwaard. Hiervoor is een gezamenlijke studie uitgevoerd.

Na afronding van deze studie bleek dat een gezamenlijke planuitwerking binnen de beschikbare tijd niet haalbaar was. Met name de complexiteit van de samenhangende opgaven en de benodigde afstemming maakte dat de uitvoering voor 2027, de deadline van de Kaderrichtlijn Water (KRW), niet realistisch was.

Rijkswaterstaat heeft besloten het ontwerpproces te versnellen en de natuurvriendelijke oevers zelfstandig uit te voeren. De uiterwaardeverlaging wordt op dit moment niet meegenomen in het ontwerp, omdat deze maatregel niet noodzakelijk is om de KRW-doelen tijdig te realiseren en om een separate uitwerking vraagt.

Doordat de focus nu ligt op de aanleg van de natuurvriendelijke oevers en de ruimtelijke impact van het project beperkter is geworden, is besloten om geen projectbesluitprocedure meer te volgen en te kiezen voor een Vergunning Eigen Dienst. De Natura 2000-opgave wordt later uitgewerkt in opdracht van Natuur en Milieu Overijssel.

Planning project 

We werken de komende tijd aan het voorlopig ontwerp van de natuurvriendelijke oever en de twee geïsoleerde plassen. Naar verwachting vragen we in de zomer van 2026 de vergunningen aan. Dan maken we de plannen officieel bekend en kan iedereen reageren of een zienswijze indienen.

In het najaar van 2026 werken Rijkswaterstaat en de aannemerscombinatie de plannen verder uit tot een definitief ontwerp. Daarin staat precies hoe het gebied er straks uit gaat zien en hoe de werkzaamheden worden uitgevoerd.

Nadat de vergunningen verleend zijn, start de aanleg van de natuurvriendelijke oevers (begin 2027). De werkzaamheden worden uitgevoerd door aannemerscombinatie DijkAlliantie (Dura Vermeer, Ploegam en GMB). De werkzaamheden zullen tussen de 3 en 4 maanden duren. Als alles volgens planning verloopt, is het project in de loop van 2027 afgerond. 

Procedures en vergunningen

Voordat het project kan worden uitgevoerd, moeten eerst de benodigde vergunningen worden aangevraagd en verleend. Wanneer officiële stukken beschikbaar zijn, publiceren de betrokken overheden hierover informatie via de betreffende gemeente of gemeenten, het betrokken waterschap en via de gebruikelijke kanalen, zoals Officiële Bekendmakingen. In die periode is het mogelijk om op de plannen te reageren.

Contact

Wilt u meer weten over het project ? U kunt ons bereiken via het contactformulier.

Wilt u op de hoogte blijven van projecten langs de IJssel, Waal, Nederrijn en Lek? Abonneer u dan op de nieuwsbrief Samenwerken aan riviernatuur Oost-Nederland.