Geulen Boxmeerse Veld

Kaderrichtlijn Water

Rijkswaterstaat gaat in de Maasuiterwaard ten zuidoosten van Beugen een geïsoleerde geul en poel aanleggen. De komen in de uiterwaard te liggen, maar zijn niet met de Maas verbonden.

Deze maatregel genaamd Geulen Boxmeerse Veld is onderdeel van een groter ecologisch herstel­programma voor de Maas vanuit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). De biodiversiteit in en langs de rivier is de afgelopen 150 jaar achteruitgegaan door allerlei menselijke ingrepen als het vastleggen van de oevers, plaatsen van stuwen en afsnijden van meanders en geulen.

Veel van de oorspronkelijke planten en dieren die thuishoren in het riviersysteem zijn daardoor verdwenen of komen nog maar in kleine aantallen voor. Het waterleven is uit balans en de ecologische waterkwaliteit laat te wensen over.

Daarom werkt Rijkswaterstaat Zuid-Nederland al geruime tijd aan ecologisch herstel. Dat gebeurt door oevers en beekmondingen natuurvriendelijker in te richten, geulen aan te leggen en oude Maasarmen nieuw leven in te blazen.
 

Update: aanpassing ontwerp geulen Boxmeerse Veld

Deze maatregel vormt samen met nog drie andere KRW-maatregelen in de Zandmaas het zogeheten deelproject 4. Zie onderstaand kaartje. In 2024 is hiervoor het  Projectplan Waterwet vastgesteld. 

Eerder heeft het Ontwerp-Projectplan voor deelproject 4 ter inzage gelegen. Daar zijn toen 10 zienswijzen op binnengekomen. In de nota van antwoord staat beschreven hoe deze zijn verwerkt. 

In 2025 hebben zich enkele veranderingen voorgedaan bij de maatregelen Boxmeerse Veld, Viltsche Graaf en Virdsche Graaf. Dit heeft geleid tot een wijzigingsbesluit voor deze drie locaties.

Dit is besloten naar aanleiding van overleg met het Waterschap Aa en Maas en de Provincie Noord-Brabant over voortschrijdend inzicht met betrekking tot het aspect verdroging en het advies van de Ecologische Autoriteit over het effect van de oorspronkelijk geplande maatregelen op de instandhoudingsdoelen voor het Natura 2000-gebied Oeffelter Meent.

Voor de vierde maatregel uit dit deelproject, de Oude Maasarm Heijen in de gemeente Gennep, verandert er niets. Het wijzigingsbesluit heeft daar géén betrekking op.

Ontwerp-wijzigingsbesluit

Het ontwerp-wijzigingsbesluit voor deze aanpassingen lag ter inzage van 16 december 2025 tot en met 26 januari 2026. Iedereen die dat wilde kon daar in die periode op reageren door een zienswijze in te dienen. 

Rijkswaterstaat betrekt ingediende zienswijzen bij het nemen van het definitieve wijzigingsbesluit projectplan Waterwet deelproject 4. In de reactienota bij het definitieve wijzigingsbesluit wordt teruggekoppeld hoe de zienswijzen zijn verwerkt. Na publicatie van het definitieve besluit hebben belanghebbenden nog de mogelijkheid om beroep daartegen in te stellen.

Wat is er aangepast?

De geisoleerde geul in het gebied Boxmeerse Veld zal minder diep worden aangelegd ten opzichte van het eerdere ontwerp: tot aan de kleilaag in de bodem in plaats van de zandlaag daaronder. Klei laat maar weinig water door, wat het risico op verdroging van omliggende gronden verkleint.

Verder wordt de geul ‘ingesnoerd’, zodat de bestaande Maasheggen zoveel mogelijk behouden blijven. Meer uitleg over het ontwerp vindt u verderop deze pagina.

Bij de maatregel Viltsche Graaf Noord en Zuid is het ontwerp ook aangepast. De maatregel Virdsche Graaf komt te vervallen. Kijk voor meer informatie daarover op de betreffende projectpagina's op deze website.
 

Het maatregelgebied

Het maatregelgebied Geulen Boxmeerse Veld ligt in Noord-Brabant, ongeveer 500 meter landinwaarts ten zuidoosten van Beugen, ter hoogte van rivierkilometer 151,5 op de linkeroever van de Maas. De rijksweg A77 begrenst het gebied aan zuidzijde.

Het ontwerp op hoofdlijnen

De geul zal worden gevoed door zowel grondwater als regenwater. Qua vorm wordt deze 7-15 meter breed, tussen 1,5 meter en 0,5 cm diep, met flauw oplopende oevers en moerassige zones. Dit zorgt voor veel gradiënten; dat zijn overgangen van nat naar droog, laag naar hoog en diep naar ondiep. Hoe meer gradiënten, hoe meer kans dat er zich uiteenlopende plant- en diersoorten zullen vestigen.

Ten opzichte van het eerdere ontwerp wordt de geul minder diep aangelegd: tot aan de kleilaag in de bodem in plaats van de zandlaag daaronder. Dat verkleint het risico op verdroging van omliggende gronden. De drempel in de geul dient hetzelfde doel. Deze wordt gemaakt van klei die vrijkomt bij het graven van de geul.

Flora en fauna

Om de gewenste natuurontwikkeling een handje te helpen, zullen enkele wortelstokken gele plomp in de geul worden aangeplant. Ook het verankeren van een aantal dode bomen draagt daaraan bij; dood hout onder water werkt namelijk als een soort koraal voor allerlei wieren, insecten en andere waterdiertjes.

Ondanks de afstand tot de Maas, kunnen ook vissen hun weg vinden naar de geul. Bij hoogwater gaat namelijk de gehele uiterwaard meestromen en dan bestaat de kans dat er vissen of viseitjes achterblijven als het water zich terugtrekt. Ook overvliegende vogels kunnen eitjes laten vallen die aan hun poten of veren kleven.

Braamstruiken en Maasheggen

De bestaande braamstruiken worden ingekort, om het gebied toegankelijk te maken voor beheer en onderhoud. Er blijft voldoende van de struiken over om te dienen als broedhabitat voor zangvogels en mogelijke schuilplaats voor kamsalamanders. 

De geul wordt in het aangepaste ontwerp ‘ingesnoerd’, zodat de bestaande Maasheggen zoveel mogelijk behouden blijven. Wel is het noodzakelijk enkele heggen te verwijderen. Dit wordt gecompenseerd aan de oostzijde van de geul, waar nieuwe heggen zijn voorzien.

Poelen

De bestaande poel verdwijnt in huidige vorm en gaat over in de nieuwe geul, die ongeveer 380 meter lang wordt.

Een stukje ten noorden daarvan komt een nieuwe poel. Deze krijgt een ronde vorm, met een doorsnede van 22 meter. Daar profiteert ook de  kamsalamander van, een bedreigde en daarom beschermde amfibiesoort die voorkomt in het nabijgelegen Natura 2000-gebied Oeffelter Meent. 

Bufferzone

Rijkswaterstaat streeft er naar rond (een deel van) de geul een bufferzone te realiseren voor een extra impuls voor het ecologische herstel. Een bufferzone is een strook land van 15 meter breed die ervoor zorgt dat gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen van aangrenzende landbouwgebieden worden gefilterd en daardoor zo min mogelijk terechtkomen in de geul.

Totstandkoming ontwerp en afstemming

Het (aangepaste) ontwerp is tot stand gekomen in overleg met onder andere Waterschap Aa en Maas, gemeente Land van Cuijk, Provincie Noord-Brabant, de Ecologische Autoriteit en grondeigenaren.

In de voorbereiding is tevens gekeken naar zaken als de bodemgesteldheid, de waterhuishouding en aanwezigheid van eventuele beschermde flora en fauna, kabels/leidingen en cultuurhistorische of landschappelijke waarden.

Verder speelt in deze regio de MIRT-Verkenning ‘Ruimte voor de Maas bij Oeffelt’, onder leiding van de Provincie Noord-Brabant. Die is gericht op het verbeteren van de doorstroming van de Maas onder de N264-brug door in tijden van hoogwater. De geulen en poelen Viltsche Graaf  kunnen zonder bezwaar voor die doelstelling worden uitgevoerd.
 

Geïsoleerde geulen

Van oudsher horen geïsoleerde geulen thuis in dit deel van de Zandmaas, ofwel Terrassenmaas. Deze wordt zo genoemd omdat de rivier hier door een dieper uitgesleten bedding loopt, aan weerskanten geflankeerd door organisch ontstane ‘terrassen’.

De geulen lagen verder van de rivier af, onder aan de terrasrand in de uiterwaard. Maar ze zijn door menselijke veranderingen aan het landschap grotendeels verdwenen. En daarmee ook de waterplanten en –dieren die daarbij horen.

Geïsoleerde geulen zijn gericht op waterplanten en -dieren die afhankelijk zijn van stilstaand water zonder dagelijkse invloed van de Maas. Voorbeelden van soorten die hier gedijen zijn de bolle stroommossel, gele plomp en watergentiaan.

Door de afstand tot de Maas  zullen zich hier minder snel woekerende exoten vestigen. De oorspronkelijke soorten hebben daardoor betere overlevingskansen.
 

Aannemer bekend

Voor de uitvoering is de combinatie Boskalis-Wetering als aannemer geselecteerd. Zij gaan de komende jaren in totaal 16 KRW-maatregelen langs de Maas buiten realiseren, waaronder Geulen Boxmeerse Veld. De maatregelen moeten uiterlijk in december 2027 zijn uitgevoerd. 

Vragen of meer weten?

Algemene informatie over de maatregelen van Rijkswaterstaat voor ecologisch herstel van de Maas is te vinden op www.rijkswaterstaat.nl/maasoevers, via de nieuwsbrief en in deze brochure.

Voor inhoudelijke vragen over deze maatregel kunt u contact opnemen met Rijkswaterstaat.